ency
ency

Beth yw S4?

Prosiect allgymorth ym maes Gwyddoniaeth, Technoleg, Peirianneg a Mathemateg (STEM) yw Cynllun Gwyddoniaeth i Ysgolion Prifysgol Abertawe (S4) sy’n cysylltu disgyblion Cyfnod Allweddol 3 yn ne Cymru â gwyddoniaeth yn y Brifysgol. Arweinir S4 gan wyddonwyr ymchwil, a’i nod yw cyffroi pobl ifanc ac ennyn eu diddordeb mewn gwyddoniaeth drwy weithdai ymarferol, rhad ac am ddim a arweinir gan ymchwil ac a ysgogir gan chwilfrydedd. Nod S4 yw ei gwneud hi’n haws i ddysgu pynciau STEM, a chynyddu nifer y myfyrwyr sydd o gefndiroedd nad ydynt yn draddodiadol yn astudio pynciau STEM ar lefel addysg uwch a chyrhaeddiad y myfyrwyr hyn ym maes addysg uwch.

Mae cyfranogwyr S4 yn cymryd rhan mewn gweithdai STEM ymarferol mewn labordai, ac mewn ystafell ddosbarth allgymorth bwrpasol ar Gampws Parc Singleton ym Mhrifysgol Abertawe. Mae ein gweithdai’n ategu ac yn atgyfnerthu’r cwricwlwm gwyddoniaeth cenedlaethol ac yn ymdrin â phynciau ym meysydd bioleg, cemeg a ffiseg. Mae sgiliau llythrennedd a rhifedd hefyd yn elfennau allweddol ar ein haddysgu.

Sefydlwyd S4 yn 2012 gan yr Athro Mary Gagen a Dr Will Bryan ym Mhrifysgol Abertawe, ac ers 2018, mae wedi ffurfio rhan o Gonsortiwm Trio Sci Cymru ledled Cymru. Cefnogir y rhaglen gan Gronfa Gymdeithasol Ewrop a Llywodraeth Cymru.

Everyone loves slime and its a great way to dive into solids, liquids and gases and some basic particle physics!

Mae S4 wedi cynnal arbrofion, profiadau a sioeau gwyddoniaeth ymarferol ar gampws Prifysgol Abertawe (www.abertawe.ac.uk) ac mewn ysgolion ers 2012. Wrth gynnal arolygon a siarad â chyfranogwyr, rhieni ac athrawon, mae S4 wedi dysgu cryn dipyn am yr hyn sy'n dylanwadu ar blentyn wrth iddo ymwneud â phynciau STEM, a theimlo'n hyderus am ei allu i 'wneud gwyddoniaeth' a sut mae hyn yn dylanwadu ar ystyriaethau pobl ifanc am yrfaoedd ym meysydd pynciau STEM. Nod datblygiad mwyaf diweddar S4, a lansiwyd ym mis Ebrill 2018, yw gwella cyrhaeddiad myfyrwyr ym mhynciau bioleg, cemeg a ffiseg drwy weithdai ymarferol, a thrwy astudio sut gall gweithgareddau o'r fath newid y ffordd y mae plant yn ystyried y pynciau hyn.

Mae rhaglen Tri Sci Cymru S4 yn cynnwys dau sesiwn diwrnod llawn bob tymor am dair blynedd, gan ddilyn yr un myfyrwyr o flwyddyn 7 i flwyddyn 9. Mae'r sesiynau wedi'u strwythuro i roi cyfle i'r disgyblion ddatblygu sgiliau ymarferol, gwybodaeth a hyder yn eu gallu i wneud gwyddoniaeth. Mewn un diwrnod, arweinir tri gweithdy, sy'n seiliedig ar dri phwnc Gwyddoniaeth Driphlyg, gan arbenigwyr cymwys a diddorol yn y pynciau. Rhoddir pwyslais ar gyfuno gweithgareddau ymarferol, trafodaethau a sgyrsiau byr â gofal i arddangos gwaith gwyddonwyr benywaidd a thynnu sylw at yr ystod eang o yrfaoedd gwyddonol sy'n bodoli. Targedir ysgolion sydd â niferoedd isel o ddisgyblion yn astudio pynciau STEM yn unol â pholisi ehangu cyfranogiad Cymru, a'r nod yw ehangu cyfranogiad mewn gwyddoniaeth i gynnwys pob demograffeg a chreu cymuned fwy amrywiol sy'n ymwneud â STEM. Rhoddir pwyslais ar gyfuno gweithgareddau ymarferol, trafodaethau a sgyrsiau byr â gofal i arddangos gwaith gwyddonwyr benywaidd a thynnu sylw at yr ystod eang o yrfaoedd gwyddonol sy'n bodoli. Targedir ysgolion sydd â niferoedd isel o ddisgyblion yn astudio pynciau STEM yn unol â pholisi ehangu cyfranogiad Cymru, a'r nod yw ehangu cyfranogiad mewn gwyddoniaeth i gynnwys pob demograffeg a chreu cymuned fwy amrywiol sy'n ymwneud â STEM.

Ar hyn o bryd mae S4 yn gweithio gyda saith o ysgolion partner ( Ysgol Gatholig Esgob Vaughan, Ysgol Gyfun Cymer Afan, Ysgol Gyfun Cefn Hengoed, Ysgol Gymunedol Dylan Thomas, Ysgol Pentrehafod,  Ysgol Gatholig a Chanolfan Chweched Dosbarth San Joseff ac Ysgol Maesteg) fel rhan o raglen drylwyr dros dair blynedd. Serch hynny, byddwn yn parhau i gymryd rhan mewn digwyddiadau cyhoeddus, megis sgyrsiau gan wyddonwyr nodedig o bedwar ban byd, Wythnos Gwyddoniaeth Prydain, a sawl gŵyl leol a sioe deithiol ar draws de a gorllewin Cymru.

Rhaglen addysg ac allgymorth ar y cyd yw Trio Sci Cymru, sy'n cynnwys yr Academi Wyddoniaeth Genedlaethol (NSA), Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Bangor, Prifysgol Abertawe a Sefydliad Ffiseg Cymru. Nod Trio Sci Cymru yw deall ymddygiad plant blwyddyn 7 i 9 mewn ysgolion a'r nifer ohonynt sy'n astudio pynciau gwyddonol. Caiff gweithgareddau ym meysydd bioleg, cemeg a ffiseg eu cyflwyno mewn ysgolion, a'u defnyddio fel llwyfan i annog nifer y disgyblion sy'n astudio Gwyddoniaeth, Technoleg, Peirianneg a Mathemateg (STEM) ledled Cymru. Bydd hyn yn hwyluso'r gwaith o astudio ffactorau sy'n dylanwadu ar y llwybr hanfodol hwn i bobl ifanc, drwy addysg ar bob lefel, i weithlu medrus.

Ysgol Gatholig Esgob Vaughan (Abertawe)

Ysgol Gyfun Cymer Afan (Castell-nedd Port Talbot)

Ysgol Gymunedol Cefn Hengoed (Abertawe)

Ysgol Gymunedol Dylan Thomas (Abertawe)

Ysgol Pentrehafod (Abertawe)

Ysgol Gatholig a Chanolfan Chweched Dosbarth San Joseff (Castell-nedd Port Talbot)

Ysgol Maesteg (Pen-y-bont ar Ogwr)

Ystadegau

Ystadegau a chanfyddiadau allweddol o werthusiad prosiect 2016-18.

Rhwng 2012 a 2018, mae S4 wedi ymgysylltu â bron 5,000 o bobl ifanc oedran ysgol yn ne Cymru.

Mae 52% o gyfranogwyr S4 yn fenywod.

2012 - 2015: [1430/2600]55%
2016 - 2018: [787/1651]48%
Averaged: [2217/4251]52%
2012 – 2015: Ymgysylltodd S4 â
>0 o ddisgyblion
2016 – 2018: Ymgysylltodd S4 â
0 o ddisgyblion

Mae 52% o’n cyfranogwyr o ardaloedd Cymunedau’n Gyntaf.

2012 - 2015: [1378/2600]53%
2016 - 2018: [1342/2354]57%
Averaged: [2720/4954]55%
  • Roedd gweithdai a gynhaliwyd yn labordai neu ddarlithfeydd Prifysgol Abertawe  yn cael eu sgorio’n gyson uwch na’r rhai hynny a gynhaliwyd mewn ysgolion.

  • Mae gweithdai S4 yn ymarferol ac yn defnyddio dulliau dysgu cinesthetig, gweledol, clywedol, ar lafar, datrys problemau, a darllen/ysgrifennu – dywedir yn aml mae cyfleoedd dysgu cinesthetig yw’r rhan fwyaf difyr o’r gweithdai.

     

  • Mae tuedd gan ddisgyblion ysgolion cynradd o godau post cefnog ffafrio dulliau dysgu cinesthetig, tra bo’r rhai hynny o ardaloedd llai cefnog yn tueddu i ffafrio dulliau dysgu gweledol a chlywedol.

  • Yn gyffredinol, mae tuedd gan ddisgyblion o ardaloedd llai cefnog ffafrio dysgu drwy ddatrys problemau, syniadau a gemau.

  • Gwelsom po hiraf yw’r ymyriad, mwyaf yw’r budd ymddangosiadol. O ganlyniad i hyn, mae S4 wedi trawsnewid ei rhaglen i ymyriadau ailadroddus mwy hirdymor gyda grŵp penodol o ddisgyblion.

  • Mae’r profiadau’n gysylltiedig â rhywedd: roedd cyflwynwyr gwrywaidd (athrawon) yn fwy tebygol o gael eu hystyried yn ysbrydoledig o’u cymharu â chyflwynwyr benywaidd, yn enwedig gan ddisgyblion gwrywaidd.